Teknopark kazanç istisnası, şirketin bölgede bulunmasıyla değil, bölgede yürüttüğü onaylı projenin kazanca dönüşmesiyle uygulanır. Bir projenin sonucunda ortaya çıkan yazılım, ürün veya hizmetin satılarak gelir elde edilmesine uygulamada ticarileşme denir. İstisnanın konusu bu satıştan doğan kazançtır.
Bu yazıda ticarileşme kavramının uygulamada ne anlama geldiğini, gayrimaddi hak satışlarındaki ek şartı ve en çok sorulan durumları anlatıyoruz.
İstisna Hangi Kazanca Uygulanır?
4691 sayılı Kanunun geçici 2. maddesine göre istisna, bölgede faaliyet gösteren mükelleflerin münhasıran bölgedeki yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazanca uygulanır. Bu ifadeden üç sonuç çıkar:
- Faaliyet bölgede yürütülmelidir.
- Faaliyet yönetici şirketin onayladığı bir proje kapsamında olmalıdır.
- Kazanç, bu faaliyetin sonucunun satışından, kiralanmasından veya lisanslanmasından doğmalıdır.
Ar-Ge harcaması yapılması tek başına istisna yaratmaz. Ortada istisnaya konu edilecek bir kazanç olmalıdır; bu da projenin sonucunun ticari bir gelire dönüşmesiyle oluşur.
Ticarileşme Nasıl Belgelenir?
Bir incelemede ilk sorulan soru, istisna edilen kazancın hangi projeden geldiğidir. Bu yüzden şu kayıtları baştan tutuyoruz:
- Proje ve ürün eşleşmesi. Her ürün veya modülün hangi onaylı projeden çıktığı bir listede tutulur.
- Faturada ürün bilgisi. Satış faturasında ürün, sürüm veya lisans adı açıkça yazılır.
- Muhasebe kaydında proje kodu. Her satış, proje kodlu bir gelir hesabına kaydedilir.
- Yönetici şirket raporları. Dönem ve ilerleme raporlarındaki ürün bilgisi faturalarla tutarlı tutulur.
Proje Bitmeden Yapılan Satışlar
Yazılım projelerinde ürünün ilk sürümünün proje tamamlanmadan satışa çıkması sık görülür. Gelir İdaresi özelgelerinde, onaylı proje kapsamında üretilen ve satışa çıkabilecek nitelikteki ürünün proje sürerken yapılan satışından doğan kazancın da istisna kapsamında olabileceği değerlendirilmiştir.
Bu durumda satılan sürümün proje çıktısı olduğunu ve bölgede geliştirildiğini gösteren kayıtlar daha da önemli hale gelir. Proje bitirme belgesi ise tek başına istisnayı sağlamaz; istisna, şartların sağlandığı faaliyetten doğan kazanca bağlıdır.
Gayrimaddi Hak Satışlarında Ek Şart
Yazılımın kendisini satmak yerine, üzerindeki fikri mülkiyet hakkının satılması, devredilmesi veya kiralanması durumunda kanun ek bir şart arar:
- Hak, Ar-Ge faaliyeti sonucunda elde edilmiş olmalıdır.
- Hak, ilgili mevzuata göre tescil, kayıt veya bildirim yapılmış olmalıdır.
Şart yerine getirilmezse zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergi, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir. Özelgelerde, kazancın elde edildiği döneme ait beyanname verme süresi bitmeden tescil veya kayıt için yetkili kuruma başvurulmuş olmasının önemine dikkat çekilmiştir. Bu yüzden hak satışı planlanan projelerde tescil başvurusunu satıştan önce planlıyoruz.
Hangi Gelirler İstisna Dışında Kalır?
- Bölge dışında yürütülen projelerden doğan gelirler
- Onaylı proje kapsamında olmayan yazılım ve danışmanlık işleri
- Donanım ve ticari mal satışları
- Bakım ve destek gibi yazılımın kendisinden ayrılabilen hizmetlerin bir kısmı
- Bölgeden çıkış tarihinden sonra yapılan satışlar
Bölgeden ayrılan bir şirket, bölgede geliştirdiği ürünü satmaya devam etse bile çıkış tarihinden sonraki satışlardan doğan kazanç istisnadan yararlanmaz. Çıkış öncesindeki son dönemin gelirleri ise çıkış tarihine göre ayrıştırılır.
Kontrol Listesi
- Her onaylı proje için ürün ve modül listesi güncel mi?
- Satış faturalarında ürün ve sürüm bilgisi var mı?
- Gelir kayıtları proje koduyla mı tutuluyor?
- Hak satışı planlanan projelerde tescil başvurusu yapıldı mı?
- Yönetici şirkete verilen raporlar faturalarla tutarlı mı?
Sonuç
Ticarileşme şartı, teknopark istisnasının Ar-Ge faaliyetine değil, bu faaliyetin ürettiği kazanca uygulandığını hatırlatır. Projenin sonucunun satılması, bu satışın belgelerle projeye bağlanması ve gayrimaddi hak satışlarında tescil şartının zamanında yerine getirilmesi, istisnanın güvenle uygulanmasının temelidir.
Kazancın nasıl hesaplandığını kazanç istisnası yazısında, aylık ve dönemsel iş akışını teknopark muhasebesi sayfasında anlatıyoruz.