Teknopark ve Ar-Ge merkezi, yazılım ve teknoloji şirketlerinin yararlandığı iki ayrı teşvik rejimidir. Teknopark, şirketin bir teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet göstermesidir ve 4691 sayılı Kanuna tabidir. Ar-Ge merkezi ise şirketin kendi binasında, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belgelendirilmiş bir Ar-Ge birimidir ve 5746 sayılı Kanuna tabidir.
İkisi de Ar-Ge personelinin ücretlerinde teşvik sağlar; ancak şirketin kazancına bakışları farklıdır. Teknopark kazancı istisna eder, Ar-Ge merkezi ise harcamayı indirir. Bu fark, hangi rejimin şirketinize uyduğunu belirleyen ana etkendir.
Temel Farklar Tablosu
| Konu | Teknopark (4691) | Ar-Ge ve tasarım merkezi (5746) |
|---|---|---|
| Nerede | Teknoloji geliştirme bölgesinde | Şirketin kendi yerleşkesinde |
| Kim onaylar | Yönetici şirket proje bazında | Bakanlık belge verir |
| Asgari personel | Kanunda asgari sayı yok | En az 50 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli; Cumhurbaşkanı 15'e kadar indirebilir |
| Kurumlar vergisi | Bölgedeki yazılım ve Ar-Ge kazancı istisna (31.12.2028'e kadar) | Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tamamı kazançtan indirilir |
| Ücret gelir vergisi | Asgari ücret istisnası sonrası kalan verginin tamamı terkin | Öğrenim durumuna göre yüzde 95, 90 veya 80 terkin |
| SGK işveren hissesi | Yarısı Hazinece karşılanır | Yarısı Hazinece karşılanır |
| Damga vergisi | Ücretlerde kırk kat sınırına kadar istisna | Ar-Ge kâğıtları ve ücretlerde kırk kat sınırına kadar istisna |
| KDV | Bölgede üretilen uygulama yazılımlarının teslimi istisna | KDV istisnası yok |
| Destek personeli sınırı | Ar-Ge personelinin yüzde 10'u, toplam personeli 15'ten az firmalarda yüzde 20 | Ar-Ge personelinin yüzde 10'u (tam zaman eşdeğeri) |
Kazanç İstisnası ile Ar-Ge İndirimi Arasındaki Fark
Bu iki teşvik ilk bakışta benzer görünür ama farklı çalışır.
- Kazanç istisnası (teknopark): Bölgede yürütülen faaliyetin kârı vergilendirilmez. Şirket kâr ettikçe avantaj büyür. Zarar eden bir şirket için ise istisnanın o yıl bir etkisi olmaz.
- Ar-Ge indirimi (Ar-Ge merkezi): Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tamamı kurum kazancının tespitinde indirim olarak dikkate alınır. Belirli kriterleri karşılayan merkezlerde harcamanın önceki yıla göre artışının yarısına kadar ek indirim yapılabilir. Kazanç yetersizse indirilemeyen tutar sonraki yıllara devreder.
Kısacası teknopark, kârlı bir ürünü olan şirkete; Ar-Ge merkezi, yüksek Ar-Ge harcaması yapan ve faaliyetinin tamamını tek bir bölgeye taşıyamayan şirkete daha uygun düşer.
Personel Teşviklerindeki Fark
İki rejimde de Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücreti üzerinden hesaplanan gelir vergisi muhtasar beyannamede terkin edilir. Fark oranlardadır:
- Teknoparkta asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan verginin tamamı terkin edilir.
- Ar-Ge merkezinde oran personelin öğrenim durumuna göre değişir: doktoralılar ve desteklenen alanlarda en az yüksek lisanslılar için yüzde 95, yüksek lisanslılar ve desteklenen alanlarda lisanslılar için yüzde 90, diğerleri için yüzde 80.
Her iki rejimde de 7555 sayılı Kanundan bu yana teşvik, ücretin aylık brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmına uygulanır. Bordro hesabının ayrıntısını Ar-Ge personeli bordrosu yazısında anlatıyoruz.
Hangi Şirkete Hangisi Uyar?
Teknopark genellikle şu durumlarda daha uygundur:
- Şirket yazılım ürünü geliştiriyor ve satıyorsa
- Ekip, bölgede bir ofiste çalışabilecek büyüklükteyse
- Kazanç istisnası ve KDV istisnası birlikte önemliyse
- Ar-Ge merkezi için gereken personel sayısına henüz ulaşılmadıysa
Ar-Ge merkezi genellikle şu durumlarda daha uygundur:
- Şirketin üretim tesisi veya ana yerleşkesi bölge dışındaysa
- Ar-Ge kadrosu Ar-Ge merkezi için gereken sayıya ulaşmışsa
- Ar-Ge harcamaları yüksek, ancak kâr dalgalıysa
- Ar-Ge faaliyeti şirketin diğer faaliyetleriyle aynı yerde yürütülmek zorundaysa
İkisi Birlikte Kullanılabilir mi?
Bir şirketin teknoparkta bir şubesi, başka bir yerde Ar-Ge merkezi olabilir. Ancak aynı faaliyet, aynı harcama veya aynı personel için iki kanunun teşviki birlikte uygulanmaz. Bu durumda her personelin ve her projenin hangi birime bağlı olduğu bordroda ve muhasebede baştan ayrılmalıdır.
Karar Vermeden Önce Yaptığımız Hesap
Bir şirkete hangi rejimin uyduğunu değerlendirirken şu verileri karşılaştırıyoruz:
- Son iki yılın ve önümüzdeki iki yılın tahmini kârı
- Ar-Ge personelinin sayısı, öğrenim durumu ve ücret dağılımı
- Yurt içi yazılım satışlarının KDV istisnasından etkilenen kısmı
- Bölge kirası ile mevcut yerleşkenin maliyeti
- Personelin bölge veya merkez dışında çalışma süresi
Bu verilerle iki senaryonun vergi yükü yan yana hesaplanır; karar hesap tablosuna dayanır.
Sonuç
Teknopark ve Ar-Ge merkezi birbirinin alternatifi değil, farklı ölçek ve iş modelleri için tasarlanmış iki rejimdir. Ürün satan ve kârlı küçük-orta ölçekli yazılım şirketleri için teknopark; büyük Ar-Ge kadrosu olan ve faaliyetini bölgeye taşıyamayan şirketler için Ar-Ge merkezi daha sık tercih edilir.
İki rejimin muhasebe tarafını teknopark muhasebesi ve Ar-Ge merkezi muhasebesi sayfalarında anlatıyoruz.